Daargelaten | Openingsspeech De Kappen
16790
post-template-default,single,single-post,postid-16790,single-format-standard,ajax_updown,page_not_loaded,,vertical_menu_enabled,side_area_uncovered_from_content,qode-theme-ver-11.2,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-5.2.1,vc_responsive

Openingsspeech De Kappen

Openingsspeech De Kappen

Nina Wijlens2Goedenavond,

Fijn dat u er bent!
En jammer dat u er niet was bij de opening in Ieper. Maar aan die opening heeft u niets en tegelijkertijd alles gemist. Ondanks de verwoede pogingen van de leerlingen om mensen binnen te lokken met flyers -geen enkele Vlaming of Engelsman was veilig voor de folders- kwamen er in het begin nauwelijks mensen. Welgeteld drie. Later volgden er nog twee.

Dat was een zichtbare teleurstelling, maar o zo passend en o zo treffend. Maar dat leg ik straks nog uit.

Mijn opening was geen opening. Geen woord kwam er uit, slechts wat tranen en een brok in de keel. Een mokerslag in mijn gezicht van trots en vervulling, veroorzaakt door deze troep bavianen, staande naast hun schilderijen met vragende blikken, waar ik dus geen antwoord op had. Maar dat eisten ze ook niet.

Uiteraard is het vervelend en onnederlands als je dat overkomt, wil je dat helemaal niet en denk je pas later rustig na over het waarom. Waarom was dit voor mij zo’n mooi moment?

Ik zal het proberen uit te leggen.

Als docent heb je maar een vaag beroep. Je schiet met de hagel der kennis op een groep en je weet niet wat je raakt.

Uiteraard heb je het gebrekkige systeem van toetsen, maar iedereen hier aanwezig weet wat er is blijven hangen uit je middelbare schoolperiode.

Soms komen die herinneringen boven. Echter soms, ja heel soms, zie je het kwartje vallen en weet je zeker dat je iets onvergetelijks hebt veroorzaakt. Dat is meestal negatief (denkt u maar even na over uw schooltijd), maar soms positief.

Het mooie en uitzonderlijke van dit moment was een combinatie van beide: het was gelukt om mét elkaar een bizar negatief onderwerp te vatten in de prachtige werken die u nu ziet, op de meest geschikte plek, maar vooral met de juiste intentie, waardoor ik zeker wist dat dit onderwerp voorgoed zou blijven hangen. Een grotere beloning voor een docent is niet denkbaar: Je hebt even een blik voorgoed gewijzigd.

Maar het was nog meer: het was het voorlopige eindpunt van een lang proces, waarvan niemand de uitkomst kende toen we er aan begonnen. Wie kon vermoeden dat mijn vakantieverhaal zo’n einde zou kennen? Ik niet. En jullie, de leerlingen, zijn daar de schuldigen van. Want er zijn namelijk voorwaarden verbonden aan een onbekende reis: je moet je reisgenoten kunnen vertrouwen. En na drie weken was mij duidelijk dat het zo was: eens in de zoveel jaar krijg je als mentor een klas die vanzelf gaat. En nog een tweede groep die de balans tussen ik en wij prima kunnen inschatten. En dat is een verdienste van jullie allemaal geweest, niet van mij. Zonder jullie inzet en medewerking had ik hier nu niet gestaan met dit verhaal. Waren we niet in ieper geweest. Hadden jullie nooit beseft.

Want dat is ook het gekke van leren. Leren is namelijk niet hetzelfde als beseffen. Leren is leuk voor toetsen, beseffen verandert je manier van doen. En wat hebben jullie veel gedaan!

Joep-Verbeek-NIJA-woensdag-webIk besloot de onbekende reis ook werkelijk los te laten. Kijken waar het schip zou stranden.

Ik heb jullie een beetje photoshop geleerd. Jullie hebben zelf beseft dat een goede poster lucht moet hebben en een goede balans. Vandaar dat 90% van jullie het eerste ontwerp verwierp toen we ze eenmaal op een rij hadden gelegd.
Jullie hebben beseft dat je dit onderwerp met smaak moest vormgeven, niet met kitsch. Ik heb jullie geleerd en bevolen om door te zetten, de blikken toen jullie de ingelijste schilderijen zagen, lieten zien dat jullie beseften wat het effect van je eigen handelen was geweest.

Maar niet alleen beeldend, ook op andere gebieden hebben jullie bergen verzet. Jullie hebben mensen afgezet, bedrogen en beroofd van flessen om het geld bij elkaar te krijgen voor de excursie. Want die excursie moest en zou er komen. En dat is jullie gelukt, met hulp van iedereen hier aanwezig en andere sponsoren.

En ook hier moesten jullie weer over grenzen heen stappen. “Schrijf zelf maar die brief aan ikea”, zei ik. Maar Jorien scoorde na de tiende en definitieve versie wel mooi 100 euro. Geen kerstkaarsje in Haaksbergen is aangestoken zonder onze luciferdoosjes, al dan niet kauwend op een muffin van Tess, Maike en Bente.

Ik hoop dat u begint te snappen waarom ik met mijn mond vol tanden stond. Maar ik ben er nog niet. Ik wil nog een aantal opmerkelijke momenten met u delen.

Op de overbelaste groepspap stond op 3 maart: “Ontzettend zin in Ieper!” en daarna een heleboel duimpjes en haasjes en aapjes, rt-tjes en meer van die dingen waarvan wij steeds minder begrijpen wat ze nou precies betekenen. Wat dat betreft winnen de beeldende vakken iedere dag aan terrein!

“Ontzettend zin in Ieper!”… Ik wil deze zin van een 14-jarige even vertalen in: “Ik heb zín in het bezoek aan het grootse gemeenste en walgelijkste slagveld sinds mensenheugenis, dat Europa voorgoed veranderde” Joepie.

Nog een moment: Emma die haar verontwaardiging naar een paar medeleerlingen uitte over het volledige gebrek aan respect en de idiote gedragingen van de pakweg 200 scholieren die onder de Menenpoort stonden tijdens de Last Post-ceremonie, toen we naar de expositieruimte wandelden. En daar had ze gelijk in, zo vond iedereen, bleek later

Of de mensen van het Flanders Fields museum, die mij complimenteerden met jullie en dan vooral wat betreft jullie gedrag. En het feit dat ik sommige gewoon moest ophalen uit het museum, omdat we weer weg moesten.

Staande bij een bordje, samen met Danique, omdat de steen gerestaureerd werd. En daarna het gesprek over haar soldaat, waarvan ze geen familie heeft kunnen vinden, maar misschien ergens in Chigago, omdat daar het enige spoor verdwijnt. “Stel nou dat je diegene vindt in Amerika en die heeft nog nooit van Esme Van Eeghen gehoord, dan heb je dus écht iemand even uit zijn graf getild” , zei ik. Even stilte. Besef.

Leg het allemaal maar eens uit. Het zal mij en wie dan ook niet lukken.

Een van de latere bezoekers van de expositie was het hoofd van het studiecentrum van het Flanders Fields museum. Hij was enorm onder de indruk van de kwaliteit van jullie werk en hij vertelde mij dat dit nog nooit gedaan was op deze manier.

Dat is waarschijnlijk ook de reden dat de media ons in Nederland en België gevolgd hebben; deze volstrekt onlogische combinatie.
Zijn contacten hebben weer geleid tot nieuwe contacten en zo zat ik afgelopen week nog bij de schepen van Ieper, het hoofd van de provincie.

Wat hem raakte was onze oplossing voor een groot probleem en daarmee kom ik terug op die weinige bezoekers: de Last Post-ceremonie wordt steeds meer gezien als attractie. Mensen sturen zelfs mailtjes ‘dat ze het niet goed hebben kunnen zien’. Ik lieg niet.
De scholieren die gedumpt worden bij de Menenpoort, blijven appen en giechelen, snappen er niets van. Beseffen het niet.

Ons bezoek heeft daarom veel losgemaakt en ik kan hier verklappen dat dit project in ieder geval gepubliceerd zal worden in een wereldwijde uitgave van het The Commonwealth War Graves Commission onderwijsblad en dat het waarschijnlijk navolging gaat krijgen in een lespakket, waardoor wellicht ooit alle slachtoffers een portret krijgen door leerlingen uit de hele wereld. Wie weet? Het schip is dus nog lang niet gestrand!

In een joekel van een ondergrondse bunker uit de Koude Oorlog, hebben jullie gezien – helaas, niet verstaan…- wat angst doet met maatschappijen. Geldverslindende angst, die nu weer dagelijks te lezen is in de kranten. Op Tyne Cot zagen jullie de rijen volstrekt zinloos gestorven soldaten, aangejaagd door machtsbeluste hoogwaardigheidsbekleders. Hoogwaardigheid zit echter in daden, niet in titels.

Stalin was een dictator, een hoogwaardigheidsbekleder, die ooit zei: “één dode is een tragedie, 10.000 doden is een getal”. Jullie hebben hem zijn ongelijk bewezen, wat mij betreft.
Jullie hebben enkele van de 35.043.826 slachtoffers weer even een gezicht gegeven. Aandacht gegeven.

Want zonder aandacht wordt je laks, lui en onverschillig.
Gijs Jolink, een van de sponsors, mailde me: “dit maakt jouw leerlingen verschillig”. En daar gaat het uiteindelijk om.

Verschilligheid in aandacht, opvoeding en onderwijs maakt een mooi mens, onverschilligheid opent de deur voor afstomping, gelatenheid,mythevorming en de navolging van ongenuanceerde gekken.

En zo zou ik nog wel even door kunnen gaan, maar u moet nog schilderijen bewonderen, dus dat doe ik niet.

Wel wil ik iedereen oproepen om werk te maken van het opsporen van nabestaanden zodat ook de schilderijen een laatste rustplaats krijgen op de beste locatie.

Standaardmailtjes in het Engels heb ik al gemaakt. Schiet met hagel, u krijgt vanzelf een keer beet, maar het moet wel gebeuren. De leerlingen zijn stervensdruk en ze hebben onze hulp nodig. Ik zorg voor een fullsize kopie voor de leerlingen als hun schilderij verstuurd gaat worden.

Ik ben enorm bedankt door mijn leerlingen tijdens de excursie, maar bij bij deze bedank ik mijn 43 puberende docenten, die mij hebben voortgejaagd in dit megaproject. Ik heb dankzij hen weer even beseft dat ik op de juiste weg zit.

Dank voor uw aandacht, geniet van het werk en besef de inspanningen die gedaan zijn door deze apen.

Dank u wel.